|
|
|
GEMLİK'İN
COĞRAFİ DURUMU Gemlik Bursa'nın
32 km. kuzeybatısında, Marmara denizinin en sakin ve adını verdiği körfezi
kıyısında kurulmuştur. 19.13 derece doğu meridyeni ile 40.12 derece kuzey enlemi
üzerinde bulunmaktadır. İlçe yüzölçümü 413,50 km2 , 2000 yılı nüfus
sayımına göre toplam nüfusu 89.197 kişidir. Buna göre kilometrekareye 216 kişi
düşmektedir.
Güneyinde Bursa Merkez Osmangazi ve Yıldırım ilçeleriyle Ketsel İlçesi, batısında Mudanya, doğusunda Yenişehir ve Orhangazi ilçeleri, kuzeyinde de Yalova ili ile çevrelenmiştir. Gemlik Körfezini çevreleyen dağların körfeze dönük yamaçları ilçenin arazisini oluşturmaktadır. Dağlarla kıyı arasında sıkışmış bulunan çok sayıda ova bulunmaktadır. Bunların en büyükleri Engürücük ve Gemlik ovalarıdır. İlçe merkezi Gemlik ovasının batı ucunda kurulmuştur. İlçenin en yüksek noktası, Katırlı dağları üzerindeki Üçkaya Tepesidir.Gemlik, akarsu ve göller açısından zengin bir yer değildir. Karsak Çayı olarak tanınan Sazlık Deresi, ilçenin en fazla su taşıyan akarsuyudur. Uzunluk yönünden ilçenin en büyük akarsuyu olan Kocadere Katırlı Dağlarından doğar ve Engürücük ovasını suladıktan sonra körfeze dökülür Gemlik’in üç tarafı ihtiyarlamış tek ve sıra dağlarla kuşatılmış olup batısı Marmara’nın daima sakin olan mavi sularına doğru açıktır.Kıyıdan başlayarak doğu istikametinde uzanan 3-4 km. uzunluğunda ve 2-3 km. genişliğinde olan ova Gemlik’in yegane düzlüğüdür.İznik gölünden gelen karsak deresi bu düzlüğü ikiye bölmüş vaziyettedir.Ova Karsak boğazına doğru hem derenin kıvrıntılarıyla hafif bir yükselme gösterir,hem de yavaş yavaş daralır. Kuzeyden samanlı dağlarıyla,güneyden katırlı dağlarının batıya doğru uzantıları Gemlik Körfezini kapalı bir havza haline sokmuştur. Dağların arasında suların oyduğu derin vadilerle çökme neticesinde meydana gelen çukurlar pek çoktur.Volkanik kütlelerin mevcudiyeti vaktiyle bu arazinin bir indifa sahası olduğunu göstermektedir.Yer kabuğunun yerleşmediği şimdi bile bol yağmurlardan sonra meydana gelen kaymalardan bu durumu görmek mümkündür. Samanlı dağlarının Gemlik körfezine bakan yamaçları tatlı eğimlerle bir platformu teşkil eden sıra dağlardan ayrılan bu kollar ise kıyıya kadar dik bir şekilde inerek kıyının düzgün manzarasını sivri burunlar halinde bozmuştur. (Bunlardan, Göztepe burnu,Kapaklı Burnu,Sarı Burun,Manastır Burnu en önemlileridir.)Armutlu bucağı batısına kadar devamlı bir alçalma ile inen samanlı dağları Bozburnunun dik kayalıklarını teşkil ederek denize kadar 6 millerde tekrar denizin yüzüne çıkarak İmralı adasını meydana getirir. Gemlik’in kurulduğu nokta denize dikey inen az yükseklikte bir sırtla bunun yamaçları ve denizin çekilmesinden meydana gelen dar kıyı düzlüklerinden ibarettir.ilçenin kıyıları eski kayıkhane burnundaki kayalık çıkıntılar bir tarafa bırakılacak olursa tamamıyla düzdür.Pek derin olmayan kıyılar derelerin taşıdığı molozlarla devamlı sığlaşmaktadır.Gemlik körfezi umumiyetle sakin ve dalgasızdır.Doğudan batıya uzunluğu 35 Km. Güneyden kuzeye en geniş yeri 10-15 km. olan körfez daima sakin olmasını sağlayan karşılıklı iki burundur.(Tuzla ve Kapaklı burunları)her iki sahilde birbirine cephe alan bu burunlar körfezi bir kıskaç içine almış gibidir.Körfez bu kıskaçlar arasında adete bir havuza benzer.Körfez sularının sığ 1-10 m. derin kısımları ise 100-150 m. arasındadır.İlçenin eski adı kios olduğu için körfeze eskiden kilyos denirdi. Körfezin bir adı da incir limanıydı. Asırlarca birçok ulusların gemilerine sığınak olan bu şirin körfez bu günde sessiz suları ile bakanların gözlerini okşamaktan geri kalmamaktadır.İlçe Merkezi olan Gemli kenti Bursa’nın kuzeyinde adını verdiği körfezin batısında, Samanlı dağlarından inen bir sırt ve bunun oluşturduğu tepenin etekleriyle denizden kolan kıyı düzlüklerinde yayılmış durumdadır. Son yıllarda iç ve dış göçlerin yol açtığı hızlı kentleşme nedeniyle Körfezin her iki yanında da bulunan yamaçlarda yoğun yapılaşma gözlenmektedir. Eski kent dokusu da özellikle sahil kesimlerde giderek tahrip olmaktadır. İlçenin ana caddesi Bursa- Yalova karayolundan ayrılan ve kent merkezinde Çarşı Camiinde sonlanan İstiklal Caddesidir. Bunun dışında Kumla, Armutlu yolu da yeni gelişmekte olan kuzeybatı bölümleri( Cumhuriyet Mahallesi ) için yeni bir ana cadde özelliği kazanma yolunda hızla ilerlemektedir. Gemlik’te; Cumhuriyet, Orhaniye, Balıkpazarı, Halit Paşa, Yeni Mahalle, Kayhan, Osmaniye, Eşref Dinçer, Hamidiye, Demirsubaşı, Ata Mahallesi, Hisartepe, Dr. Ziya Kaya adlarıyla 13 adet mahalle bulun maktadır.Bağlı kasabalar; Umurbey, Küçük Kumla, Kurşunlu kasabaları Bağlı köyler; Adliye, Büyük kumla, Cihatlı, Engürücük, Fevziye, Fındıcak, Gençali, Güvenli, Hamidiye, Haydariye, Karacaali, Katırlı, Kurtul, Muratoba, Narlı, Şahinyurdu, Şükriye, Yeniköy, Gemiç, Gürle,Yeni Gürle,Karsak. Son dört köy Gemlik; Bursa Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisine dahil edildikten sonra ilçe sınırlarına katılmıştır. Fakat; Orhangazi ile Gemlik arasında bu köyler konusunda çeşitli ihtilaflar söz konudur. Bu yüzden bu dört köyün durumu tam olarak belirlenememektedir |
|
